kist-op-schoudersHoe kunnen wij, als begrafenisondernemer(s), de toekomst van het uitvaartwezen bekijken?  Wat zal de toekomst brengen?  Wereldwijd gezien wellicht de opkomst van het resomeren, regionaal of landelijk gekeken, ‘misschien’ het privatiseren van bepaalde aspecten van de uitvaartwereld binnen het Vlaamse/Belgische landschap?

Het woord ‘misschien’ is hierin belangrijk.  Want daarin zijn bepaalde kampen verdeeld binnen de uitvaartsector.  Meningen kunnen verschillen, zo ook binnen de weliswaar kleine uitvaartwereld van België.  Het al dan niet privatiseren van crematie is een onderwerp dat al jaren voor discussies zorgt binnen de uitvaartsector in België.

De opkomst van resomeren, bio-crematie is niet te stoppen

Wereldwijd kan men de opkomst van het resomeren niet meer wegdenken.  Voor de consument misschien wat een akelige vorm van lijkbezorgen, voor de begrafenisondernemers een groene manier van lijkbezorgen.  Hoe men het draait of keert, crematie heeft ook de tijd genomen om bij de consument de meest gekozen manier van lijkbezorgen in ons land te worden of kunnen worden.

Zal het resomeren dezelfde weg afleggen?  Wie zal kiezen voor resomeren of zal begraven toch nog een toekomst hebben binnen Vlaanderen, met het daarbij horende concept ‘groen begraven’?  Het groen begraven is eigenlijk iets wat nu al in bepaalde maten gebeurt.  Elke grafkist die in Vlaanderen begraven wordt voldoet aan zeer strenge Vlaamse normen waarbij het milieu en de zorg voor het milieu hoog in het vaandel gedragen wordt.

Groen begraven en resomeren?

Het begraven in een bos of bosrijke omgeving, kan vandaag enkel op begraafplaatsen van steden of gemeenten.  De begraafplaatsen of kerkhoven zijn in handen van de overheid en kunnen, in tegenstelling tot onze buurlanden Groot-Brittanië en Nederland, niet privé worden opgericht, noch in Vlaanderen, noch in België.  Daarbij is het dus niet altijd mogelijk te begraven in een bosrijke omgeving, net omdat begraafplaatsen vrijwel altijd open vlakten bevatten.

Resomeren zal zijn tijd vragen en alsook de inburgering ervan, zal zijn tijd vragen.  Toch zal de uitvaartwereld wereldwijd op zoek gaan naar alternatieven voor crematie.  Het resomeren is al een alternatief waarbij steeds meer Amerikaanse staten de goedkeuring geven zodat begrafenisondernemers kunnen investeren in deze toestellen, resomators.

Het Vlaamse uitvaartlandschap is opgedeeld in twee of meerdere ‘kampen’.  Een kamp van de Dela groep, die uitvaartverzekeringen, uitvaartondernemers onder één dak heeft en de groep van de onafhankelijke begrafenisondernemers.  Daarbij hebben we nog een onderdeling van Vlaamse uitvaartondernemers en het onderdeel van de Nationale uitvaartondernemers.  Of er in deze onderdeel de komende jaren verandering zal komen, is een vraag die open blijft.

De ambachtelijkheid van de sector is in België behouden?

Zal de consument bewuster kiezen voor een persoonlijkere manier van afscheid nemen de komende jaren?  Misschien wel.  Het grote gamma van uitvaartproducten waartoe begrafenisondernemers toegang hebben worden steeds persoonlijker.  Een urne met foto in verwerkt van de overledene, het is maar een voorbeeld van hoe persoonlijk uitvaartproducten kunnen worden zijn kunnen zijn.

Hinkt België achterop?  Wanneer we de uitvaartsector vergelijken met andere buurlanden, zijn er veel meer onafhankelijke familiale begrafenisondernemingen bij ons dan in onze buurlanden.  Heeft dit te maken met de grootte van ons land?  Of houdt de ambachtelijkheid van ons land qua begrafenisondernemers en uitvaarten langer stand?  Nederland is opgedeeld in vooral ketens zoals Dela, Yarden en Monuta.  Maar, daar mag men de steeds grotere opkomst van onafhankelijke begrafenisondernemers niet vergeten.  Personeel van deze ketens starten vaker een eigen zaak en met succes.

Uitvaartketens en marktaandeel

In Groot-Brittannië ziet men het effect van steeds groter wordende uitvaartketens.  Uitvaartprijzen worden onbetaalbaar door de steeds grotere markt dat de ketens bespelen.  Hoe meer marktaandeel men bezit, hoe meer effect het op de prijzen heeft die de consument moet betalen.  Daar is zelfs de overheid in gesprek over hoe hoog de uitvaartprijs wel is.  Het lijkt op een zeepbel die elk moment kan barsten, geen gezonde situatie, noch voor de consument als hoe de uitvaartsector in Groot-Brittannië overkomt.

Onlangs kon men op de Engelse televisie een reportage bekijken over wat het effect is van de grote uitvaartkost in Groot-Brittannië.  Waarbij een gemiddeld gezin met twee kinderen in beeld kwam.  Vader en moeder op oudere leeftijd en moeder overlijdt.  In deze reportage volgt men van a tot z het overlijden tot aan de uitvaart en het moment wanneer de factuur van de uitvaart bij de weduwnaar in de bus valt.

De overleden vrouw had een uitvaartverzekering, wat in dat land zeer belangrijk is, aangezien de hoge kost van uitvaarten en dat is net wat de grote uitvaartspelers willen: zoveel mogelijk uitvaartverzekeringen verkopen.  Wat vooral opmerkelijk is en was in die reportage is hoe de man zijn eigen woning moest verkopen om de kost van de uitvaart van zijn echtgenote te kunnen dekken.

Het verkopen van de eigen woning om de uitvaart van een echtgenote te kunnen bekostigen is een extra slag in het gezicht, bovenop het verwerken van het overlijden van de echtgenote.  De simpele uitvaart met de gewone grafkist van de vrouw kostte 25.000 euro.  Hiervoor werd de overledene gewoon begraven op de begraafplaats zonder extra’s.  De vrouw haar uitvaartverzekering dekte slechts de helft van deze uitvaartfactuur.

Schaalvergroting in België?

Zal België aan schaalvergroting werken?  Zullen er begrafenisondernemers samenwerken in de toekomst?  Misschien.  Men mag niet vergeten dat statistisch gezien, het aantal overlijdens de komende twintig jaar met 20% zou stijgen.  Dit door het vergrijzen van de populatie.  Wat een extra druk op de uitvaartsector zal leggen en de nodige extra capaciteit zal vragen.  Hoe zal men hiermee omgaan?  Want dit is niet enkel een feit in België, ook in onze omringende landen zal men hetzelfde tafereel zien.

Hoewel schaalvergroting jaren geleden al bekeken werd door Kanaal Z, specifiek in de uitvaartsector, wil dit niet meteen zeggen dat er meer ketens in de uitvaartsector worden opgericht.  Het zijn eerder grote gezinnen van begrafenisondernemers die een grotere werkomgeving overkoepelen.  Om op die manier sterker te kunnen staan in de markt en werkzekerheid te kunnen opbouwen.

Hoe belangrijk zal het privatiseren van crematie of begraafplaatsen kunnen zijn?

Het is een gevoelig onderwerp binnen de Belgische uitvaartwereld.  Privatisering.  Zowel voor crematie als begraafplaatsen.  Want geen van beiden is momenteel privaat te openen.  Momenteel liggen de begraafplaatsen in handen van de overheid.  Zo ook voor crematoria.  Privé zien we over gans de wereld, dat begraafplaatsen veel duurder zijn dan in ons land.  Een kost van duizenden euro’s voor een klein graf op een privé begraafplaats in Nederland, is geen rariteit.

Zal het belangrijk zijn dat ook in België begraafplaatsen privé kunnen worden opgericht?  In bepaalde gevallen misschien wel, in andere gevallen zal het de prijs niet goedkoper maken.  Ook qua samenwerkingen tussen begrafenisondernemers, grafmakers en begraafplaatsbeheerders, zal een privé begraafplaats er niet echt op verbeteren.  Zo getuigen verschillende begrafenisondernemers in de grensstreek met Nederland, waarbij het niet zo eenvoudig is, zoals in België nu, om een grafconcessie te kopen en te openen en te sluiten.

Voor natuurbegraafplaatsen zou een privé initiatief misschien wel soelaas kunnen brengen.  Want het begraven in een bos, zonder grafmarkering of ordening, zal een grote aanpassing vragen van onze huidige wetgeving.  Het Vlaams decreet voorziet géén private begraafplaatsen.  Misschien kan ook daar de toekomst duidelijkheid in brengen.  Is er vraag naar echte natuurbegraafplaatsen om een volledig lichaam in een bos te begraven?

Jarenlang vragen bepaalde begrafenisondernemers aan de wetgever om binnen de wetgeving plaats te maken voor het privaat kunnen optrekken van crematoria.  Crematoria zonder bijhorende rustplaatsen, eigenlijk het technische onderdeel van een crematie.  Een ovenruimte en één of meerdere crematieovens, zoals dat ook in de buurlanden te zien is.  Deze delicate discussie voert men al jaren en tot hiertoe is de wetgever hierin nog niet mee gegaan en wordt elke crematie in principe nog door de overheid uitgevoerd.  Wat sommigen zien als broodroof door de overheid of concurrentievervalsing.

Investeringen moeten eruit komen

Steeds vaker ziet men begrafenisondernemers investeren in eigen aula’s of moderne technieken.  Zo ziet men privé groetruimten waar men dag en nacht binnen kan om bij de overledene te zijn.  Er zijn al begrafenisondernemingen waarbij men bij de overledene kan overnachten.  Of deze markt zich zal doorzetten lijkt ook een vraagteken voor de toekomst, het vormt op zich wel een onderdeel van heel persoonlijk afscheid kunnen nemen van iemand die je dierbaar was en is.  Dat kan geen slechte zaak zijn.

Investeringen moeten er ook uit komen.  Vandaar dat bij de aanbouw van een eigen privé aula, en dichtbij een crematorium krijgen of hebben, een doorn in het oog kan zijn van bepaalde begrafenisondernemers.   Enkele begrafenisondernemers zagen dit aanzien als concurrentievervalsing door de overheid, wanneer op korte afstand plots een crematorium opgetrokken wordt.  Want elk crematorium moet voorzien zijn, bij wet, van een aula en koffietafelruimten.  Investeren in eigen aula’s om burgerlijke plechtigheden te kunnen voorzien zullen blijven plaatsvinden.

Service naar nabestaanden toe, wordt dat belangrijker?

Zal service de komende jaren belangrijk worden?  Nazorg voor de rouwende families is erg belangrijk.  Zo zijn er al begrafenisondernemers die mensen laten bijstaan na de uitvaart door professionals.  Deze professionals geven volledige bijstand bij vaak gestelde vragen en onderwerpen die op nabestaanden na een overlijden afkomen.  Wat niet onbelangrijk is, zo kan de rouwende familie zich meer op het rouwproces concentreren.

Niet enkel de nazorg is belangrijk.  Ook de voorzorg en de uitvaartzorg.  Een goed en open contact met families kan belangrijker worden.  De komst van internet zorgt er niet enkel voor dat nabestaanden op voorhand goed geïnformeerd zijn, ze weten ook wat ze willen.  Op verschillende vragen blijft dan de begrafenisondernemer de juiste persoon op de juiste plaats om op alle vragen te antwoorden.

De uitvaartwereld staat niet stil.  Dat zien we wereldwijd op verschillende internationale uitvaartbeurzen.  Zo worden er meer uitvaartproducten vervaardigd, wat de markt qua keuze groter maakt.  Een boeiende maar niet onbelangrijke wereld, de uitvaartwereld, brengt kwaliteit toe naar families bij een levenseinde van iemand dierbaar.

©Christophe Bruyneel

Deel dit!

Plaats een reactie