‘Stalking by proxy’: Wanneer de begrafenisondernemer ongewild als wapen wordt ingezet

In een recente uitzending van het Radio 1-programma “De Wereld van Sofie” (24 november 2025) kwam een verontrustend fenomeen aan bod dat ook onze sector rechtstreeks raakt: ‘stalking by proxy’. Hierbij worden dienstverleners, waaronder begrafenisondernemers, door een stalker misleid om ongevraagd bij een slachtoffer op te dagen. Een gezin uit het Antwerpse Stabroek getuigde hoe er maar liefst 11 lijkwagens onverwacht voor hun deur stonden.

Voor een uitvaartondernemer is het een nachtmerrie: u krijgt een melding van een overlijden, u handelt snel en professioneel, en bij aankomst op het adres blijkt er niemand overleden te zijn. Sterker nog, de bewoners weten van niets. Dit is precies wat er gebeurt bij ‘stalking by proxy’, een vorm van belaging waarbij de dader niet zelf contact zoekt, maar derden inschakelt om het slachtoffer te terroriseren.

De casus Stabroek: 11 lijkwagens aan de deur, meerdere zijn gebeld

In de radio-uitzending werd het schrijnende verhaal belicht van een gezin uit Stabroek dat al wekenlang het slachtoffer is van deze vorm van stalking. De dader belt diverse dienstverleners op met “geloofwaardige, maar volledig verzonnen verhalen”.

Het resultaat is een constante stroom van ongewenst bezoek: van taxichauffeurs en pizzakoeriers tot slotenmakers. De meest pijnlijke en ingrijpende confrontaties waren echter die met de uitvaartsector. Volgens de getuigenis in het programma stonden er in totaal al 11 lijkwagens ongevraagd op de oprit van het gezin.

Impact op de uitvaartondernemer

Hoewel het gezin in Stabroek het primaire slachtoffer is, zijn de betrokken begrafenisondernemers de onbedoelde ‘proxy’ (tussenpersoon) en daarmee ook slachtoffer.  Sommige begrafenisondernemers hebben uren gereden om ter plaatse te komen.

“Ook ons hebben ze gebeld. We waren gelukkig op de hoogte gebracht door een bevriend begrafenisondernemer, zodat we wisten hoe het verhaal in elkaar stak” vertelt Christophe Bruyneel, begrafenisondernemer uit de regio.

Waarom trappen we erin?

De daders gaan vaak gewiekst te werk. Ze gebruiken technologie om hun identiteit te verhullen (zoals ‘spoofing’ van telefoonnummers) en klinken aan de telefoon vaak overtuigend en emotioneel. Voor een uitvaartondernemer, voor wie empathie en snelle actie bij een overlijdensmelding centraal staan, is het tegennatuurlijk om zo’n oproep in twijfel te trekken.

Cyberexpert Christophe Van Bortel van de Federale Politie legde in de uitzending bij de VRT uit dat daders technologie inzetten om onder de radar te blijven, waardoor het voor politie moeilijk is om hen te stoppen. Criminologe Anne Groenen duidde dat de motieven door digitalisering veranderd zijn; de dader kan vanop afstand chaos creëren zonder zelf fysiek aanwezig te zijn.

Historisch precedent

Hoewel de technologie nieuw is, is het fenomeen dat niet. “De Wereld van Sofie” haalde ook de beroemde “Berners Street Hoax” uit 1810 aan. Toen slaagde de Engelsman Theodore Hook erin om door middel van duizenden brieven 4.000 mensen (waaronder ook begrafenisondernemers met doodskisten) op één dag naar het adres van een onschuldige vrouw in Londen te sturen. Vandaag, anno 2025, volstaat één smartphone om dezelfde chaos te veroorzaken.

Conclusie voor de sector

Dit incident in Stabroek is een waarschuwing voor de sector. Hoewel we elke melding serieus moeten nemen, is alertheid geboden bij telefonische meldingen van onbekende nummers of vage contactgegevens. Het verifiëren van een overlijden via een controlerend telefoontje naar een tweede nummer (bijvoorbeeld van een arts of instelling) kan in sommige gevallen veel leed en onnodige kosten besparen.

Funebra stuurde een bericht naar de leden, om ze te waarschuwen.

*Bron: VRT Radio 1, ‘De Wereld van Sofie’, uitzending van maandag 24 november 2025.*